مجله خبری مساجد

علم ها عقلی
آوازه و اعتبار علمی حوزه علمیه نجف به علم ها نقلی، به ویژه فقه و اصول، اجتهاد پویا و رویش اندیشمندان در قلمرو این دو علم بود و عالمانی که در آسمان علم ها سنجیده ظواهر گردیده‌اند و نیز اثرها وی، به هیچ روی قابل مقایسه با اصحاب علم ها نقلی و نوشته هایشان وجود ندارد؛ حتی بر اساس برخی داده ها، در حوزه نجف، در زمان تازه، با تلاوت فلسفه مخالفت مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می‌شد‌ه‌است.

[۴۶] در عین اکنون، عملکرد‌هایی برای مطالعه و درس دادن این علم ها شکل می‌گرفته میباشد. از جمله محمد تقی گلپایگانی نجفی (متوفی ۱۲۹۲) علم ها عقلی درس دادن می کرد[۴۷] تا آنکه آخوند ملاحسین قلی همدانی (متوفی ۱۳۱۱)، فراگیر حاج ملاهادی سبزواری، در نجف رحل اقامت افکند و شاگردان خود را با حکمت متعالیه ملاصدرا آشنا تشکیل داد[۴۸] هر تعدادی آوازه وی بیشتر ناشی از اشاعه مدرسه سلوکی عرفانی در‌این حوزه میباشد. در‌این در بین، سید حسین بادکوبه‌ای (متوفی ۱۳۵۸) مهم‌ترین شخصیت موثر در یاد دادن و انتشار علم ها عقلی در حوزه نجف بود. او در حوزه فلسفی طهران درس یادگرفت و بعداز سفر به نجف، نزد استادان آن حوزه فقه و اصول آن را آموخت؛ آن‌گاه به درس دادن متن‌ها فلسفی کوشش گماشت. مثلا شاگردان دارای اسم و رسم وی، فیلسوف علامه طباطبائی رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد بود.

به‌این نکته نیز بایستی اعتنا کرد که شمارِ خیر چندان اندکی از استادان و علم آموختگان حوزه نجف، قبل از جابجایی بدین شهر یا این که بعداز برگشت به موطن خویش، در ناحیههای طهران و اصفهان، به درس و گفت و گو فلسفه اشتغال داشته‌اند و این ورود و وقوف، در مباحث اصولی آن ها نیز تأثیر گذارده بوده آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد :

آخوند خراسانی نزد حاج ملاهادی سبزواری و میرزا ابوالحسن جلوه فلسفه خوانده بود و برخی دیدگاه‌های فلسفی را در مهم ترین اثرش، کفایة الاصول، مطرح ایجاد کرد؛
محمد حسین حائری اصفهانی نیز همین طریق را در مباحث اصولِ خویش افزود؛
ملا مهدی نراقی و فرزندش ملا احمد نراقی اثر ها زیادی در گستردن متن‌ها فلسفی داشته‌اند؛
میرزا احمد آشتیانی و محمد تقی آملی، دو مجتهد پر رنگ نصفه دوم قرن چهاردهم هجری خورشیدی در طهران، که مراتب خوب اجتهاد را در نجف طی کرده بودند، فلسفه نیز درس داده‌اند و شروحی بر متن‌ها فلسفی داشته‌اند.
علم ها نقلی در دهه‌های اخیر

در دهه‌های اخیر، ورود پندار‌های فلسفی غرب، حوزه علمیه نجف را به تکاپو واداشت تا جواب‌های قابل قبولی به نظرها، احتمال ها و مسائل مطرح گردیده بوسیله پژوهشگران غربی، به ویژه درباره فلسفه مادیگری، ارائه نماید.[۴۹] کتاب انتقادُ فلسفةِ داروِن، تألیف فقیه اصفهانی، آقامحمدرضا مسجدشاهی (متوفی ۱۳۶۲) که آن را در ۱۳۳۱ در نجف نوشت و کتاب انوارالهدی از محمد جواد بلاغی (متوفی ۱۳۵۲ق) هر دو در رد مادیگری و طبیعت گرایان مندرج میباشد؛ به ویژه از آن جهت که فرضیه تکامل دستاویزی برای دوست داران فلسفه مادیگری گردیده بود، مؤلفان این کتاب‌ها به انتقاد این فرضیه پرداخته‌اند. در تعبیروتفسیر مواهب الرحمن سید عبدالاعلی سبزواری از مراجع معاصر (متوفی ۱۳۷۲ش) نیز انتقاد همین فرضیه گزینه دقت بوده میباشد.[۵۰]

نقش محمد جواد بلاغی

نوشته ی علمیٔ مهم: محمد جواد بلاغی
محمد جواد بلاغی در زمینه پاسداری از حریم فکری اسلام و شیعه بیش تر از همگی فعال بود. در کنار جریانات فکری پیش گفته و رقبای سنّتی شیعه اجتهادی، یعنی مذهب تسنن و مدرسه اخباری، فرقه‌هایی انحرافی در قرن اخیر در دنیای اسلام همانند قادیانیه، وهابیه، و بابیه و بهائیت پدید آمدند. از حیطه دیگر، دسته‌های تبشیری مسیحی پایین امان استعمارگران اروپایی آزادانه در جامعه ها اسلامی تبلیغ می‌کردند. بلاغی برای رویارویی با شغل تبشیری و تبلیغات ضداسلامی آنها، لهجه انگلیسی و عِبری فراگرفت و کتاب‌های اکثری، نظیر المدرسة السیارة یا این که الرحلة المدرسیة، را در رد یهود و نصارا تألیف کرد.[۵۱] مصابیح الهدی در عیب گیری قادیانیه و نصائح الهدی در ردّ با بیان و بهائیان نیز به وسیله وی نگاشته شد‌ه‌است.[۵۲]

علم ها عقلی
آوازه و اعتبار علمی حوزه علمیه نجف به علم ها نقلی، به ویژه فقه و اصول، اجتهاد پویا و رویش اندیشمندان در قلمرو این دو علم بود و عالمانی که در آسمان علم ها سنجیده ظواهر گردیده‌اند و نیز اثرها وی، به هیچ روی قابل مقایسه با اصحاب علم ها نقلی و نوشته هایشان وجود ندارد؛ حتی بر اساس برخی داده ها، در حوزه نجف، در زمان تازه، با تلاوت فلسفه مخالفت مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد می‌شد‌ه‌است.

[۴۶] در عین اکنون، عملکرد‌هایی برای مطالعه و درس دادن این علم ها شکل می‌گرفته میباشد. از جمله محمد تقی گلپایگانی نجفی (متوفی ۱۲۹۲) علم ها عقلی درس دادن می کرد[۴۷] تا آنکه آخوند ملاحسین قلی همدانی (متوفی ۱۳۱۱)، فراگیر حاج ملاهادی سبزواری، در نجف رحل اقامت افکند و شاگردان خود را با حکمت متعالیه ملاصدرا آشنا تشکیل داد[۴۸] هر تعدادی آوازه وی بیشتر ناشی از اشاعه مدرسه سلوکی عرفانی در‌این حوزه میباشد. در‌این در بین، سید حسین بادکوبه‌ای (متوفی ۱۳۵۸) مهم‌ترین شخصیت موثر در یاد دادن و انتشار علم ها عقلی در حوزه نجف بود. او در حوزه فلسفی طهران درس یادگرفت و بعداز سفر به نجف، نزد استادان آن حوزه فقه و اصول آن را آموخت؛ آن‌گاه به درس دادن متن‌ها فلسفی کوشش گماشت. مثلا شاگردان دارای اسم و رسم وی، فیلسوف علامه طباطبائی رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد بود.

به‌این نکته نیز بایستی اعتنا کرد که شمارِ خیر چندان اندکی از استادان و علم آموختگان حوزه نجف، قبل از جابجایی بدین شهر یا این که بعداز برگشت به موطن خویش، در ناحیههای طهران و اصفهان، به درس و گفت و گو فلسفه اشتغال داشته‌اند و این ورود و وقوف، در مباحث اصولی آن ها نیز تأثیر گذارده بوده آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد :

آخوند خراسانی نزد حاج ملاهادی سبزواری و میرزا ابوالحسن جلوه فلسفه خوانده بود و برخی دیدگاه‌های فلسفی را در مهم ترین اثرش، کفایة الاصول، مطرح ایجاد کرد؛
محمد حسین حائری اصفهانی نیز همین طریق را در مباحث اصولِ خویش افزود؛
ملا مهدی نراقی و فرزندش ملا احمد نراقی اثر ها زیادی در گستردن متن‌ها فلسفی داشته‌اند؛
میرزا احمد آشتیانی و محمد تقی آملی، دو مجتهد پر رنگ نصفه دوم قرن چهاردهم هجری خورشیدی در طهران، که مراتب خوب اجتهاد را در نجف طی کرده بودند، فلسفه نیز درس داده‌اند و شروحی بر متن‌ها فلسفی داشته‌اند.
علم ها نقلی در دهه‌های اخیر

در دهه‌های اخیر، ورود پندار‌های فلسفی غرب، حوزه علمیه نجف را به تکاپو واداشت تا جواب‌های قابل قبولی به نظرها، احتمال ها و مسائل مطرح گردیده بوسیله پژوهشگران غربی، به ویژه درباره فلسفه مادیگری، ارائه نماید.[۴۹] کتاب انتقادُ فلسفةِ داروِن، تألیف فقیه اصفهانی، آقامحمدرضا مسجدشاهی (متوفی ۱۳۶۲) که آن را در ۱۳۳۱ در نجف نوشت و کتاب انوارالهدی از محمد جواد بلاغی (متوفی ۱۳۵۲ق) هر دو در رد مادیگری و طبیعت گرایان مندرج میباشد؛ به ویژه از آن جهت که فرضیه تکامل دستاویزی برای دوست داران فلسفه مادیگری گردیده بود، مؤلفان این کتاب‌ها به انتقاد این فرضیه پرداخته‌اند. در تعبیروتفسیر مواهب الرحمن سید عبدالاعلی سبزواری از مراجع معاصر (متوفی ۱۳۷۲ش) نیز انتقاد همین فرضیه گزینه دقت بوده میباشد.[۵۰]

نقش محمد جواد بلاغی

نوشته ی علمیٔ مهم: محمد جواد بلاغی
محمد جواد بلاغی در زمینه پاسداری از حریم فکری اسلام و شیعه بیش تر از همگی فعال بود. در کنار جریانات فکری پیش گفته و رقبای سنّتی شیعه اجتهادی، یعنی مذهب تسنن و مدرسه اخباری، فرقه‌هایی انحرافی در قرن اخیر در دنیای اسلام همانند قادیانیه، وهابیه، و بابیه و بهائیت پدید آمدند. از حیطه دیگر، دسته‌های تبشیری مسیحی پایین امان استعمارگران اروپایی آزادانه در جامعه ها اسلامی تبلیغ می‌کردند. بلاغی برای رویارویی با شغل تبشیری و تبلیغات ضداسلامی آنها، لهجه انگلیسی و عِبری فراگرفت و کتاب‌های اکثری، نظیر المدرسة السیارة یا این که الرحلة المدرسیة، را در رد یهود و نصارا تألیف کرد.[۵۱] مصابیح الهدی در عیب گیری قادیانیه و نصائح الهدی در ردّ با بیان و بهائیان نیز به وسیله وی نگاشته شد‌ه‌است.[۵۲]